الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

195

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

است : پس از آن غزوهء بدر اخير در ماه شعبان رخ داد و در طىّ آن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله طبق وعده‌اى كه به ابو سفيان داده بود به سوى بدر حركت كرد و به مدت هشت شب در آنجا اطراق كرد . . . و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و ياران وى در آنجا بازارچه‌اى برپا كردند و به خريدوفروش پرداختند و سود زيادى به دست آوردند . ابو سفيان به همراه أهل تهامه حركت كرد تا به ظهران رسيد و در آنجا تصميم به بازگشت گرفت « 1 » و برگشت و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله هم به همراه يارانش برگشت . ( 1 ) اما در تفسير مجمع البيان از كلينى نقل مىكند كه وقتى ابو سفيان پس از جنگ احد تصميم به بازگشت به مكه گرفت ، به رسول الله صلّى اللّه عليه و آله وعده داد كه در سال آينده در موسم بدر صفرا « 2 » كه بازارى بود كه در ماه ذى القعده برپا مىشد با همديگر روبه‌رو شوند . هنگامى كه نزديكىهاى ايام ديدار فرا رسيد ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به مردم فرمود : براى مقابله با دشمن در موعد مقرر حركت كنيد . اما تمام يا بعضى از مردم از اين كار كراهت داشتند و خيلى براى آنها مشكل بود كه حركت كنند ، براى همين خداوند اين آيه را نازل فرمود : « فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا » « 3 » ؛ در راه خدا پيكار كن كه جز خودت مكلّف نيستى و مؤمنان را تشويق و تشجيع كن ، اميد است خداوند جلوگير شرارت كافران شود كه قدرت او بيشتر است و عقوبتش شديدتر . ( 2 ) و به دنبال آن رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله مردم را به جنگ تحريص كرد ؛ امّا آنها تنبلى كردند و خارج نشدند تا اين كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله مجبور شد به همراه هفتاد نفر سواره حركت كند و به موسم بدر رفت . البته خداوند آنها را از گزند دشمن محفوظ نگاه داشت و ابو سفيان به عهد خويش وفا نكرد و در نتيجه جنگى رخ نداد و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به همراه يارانش ، صحيح و سالم به مدينه بازگشت . « 4 » ( 3 ) واقدى مىنويسد : بدر الصفراء منطقه‌اى بود كه عرب‌ها در آنجا اجتماع مىكردند و از اول تا هشتم ذى القعده در آنجا بازارى برپا مىكردند و سپس متفرق مىشدند . هنگامى كه ابو سفيان در روز احد مىخواست به سوى مكه بازگردد ، فرياد زد : قرار ما و شما در سالروز احد در منطقهء بدر الصفراء . در آنجا يكديگر را مىبينيم و مىجنگيم !

--> ( 1 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 190 . و نگاه كنيد به سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 220 . ( 2 ) . در متن خبر : صغرى آمده است : و صحيح همان است كه در بالا آمده كه آن را از واقدى نقل كرديم ، و بدر الصفراء اسم محلّى است ، اما صغرى وصف اين غزوه بعد از وقوع آن است و نه قبل از آن كه نسبت به بدر كبرى به اين غزوه بدر صغرى مىگويند . ( 3 ) . نساء ( 4 ) ، 84 . ( 4 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 128 .